حقوق همسایه

احسان به همسایه

والله الله فی جیرانکم فإنّهم وصیّة نبیّکم صلّی الله علیه و آله مازال یوصینا بهم حتّی ظننّا أنّه سیورّثهم

خدا را خدا را در مورد همسایگانتان در نظر داشته باشید ! همانا همسایگان سفارش پیامبر شما هستند . پیامبر پیوسته ما را نسبت به آنان سفارش می کرد تا آن جا که گمان بردیم به زودی آنها را وارث [ اموال و دارایی هامان] قرار خواهد داد . (نهج البلاغه نامه 47)

همسایه حتی اگر کافر هم باشد بی حق نیست و تفاوتش با هسایگان دیگر فقط در این است که آنها علاوه بر همسایگی حقوق دیگری (نظیر خویشاوندی ویا اخوت ایمانی ) نیز دارند اما همسایه کافر فقط حق همسایگی دارد .

در روایات اسلامی آثار و برکات مختلفی برای رعایت حق همسایگی و "حسن الجوار" ذکر شده است . از جمله : طولانی شدن عمر ، زیاد شدن مال و روزی و آباد شدن خانه ها . همچنین حقوق گوناگونی برای همسایه ذکر شده است مثل اینکه اگر همسایه بیمار شد از او عیادت کنید . حق دیگر این است که اگر مشکلی دارد و از عهده شما بر می آید آن را حل کنید ؛ به خصوص در روایات آمده که اگر همسایه نیاز به "ماعون" دارد از او مضایقه نکنید . منظور از ماعون اسباب و وسایل زندگی ، نظیر کاسه ، بشقاب ، دیگ ، ظروف مختلف و مانند آنهاست .

از سوی دیگر "سوء الجوار" و بدهمسایگی نیز عواقب بدی در پی دارد که در عمل و به تجربه نیز به اثبات رسیده است . آزار و اذیت همسایه عمر را کوتاه ، روزی را کم و زندگی را بر انسان تلخ می کند و برکات زندگی را از بین می برد .

درباره مراعات همسایه تا بدانجا تأکید شده که فرموده اند انسان نباید دیوار خانه اش را به اندازه ای بالا ببرد که مزاحم آفتاب و نور و هوای خانه همسایه باشد . البته حسن الجوار تنها به این نیست که شما همسایه را اذیت نکنید ، بلکه باید اگر او هم برای شما آزار و اذیتی داشت ، آن را تحمل کنید . اگر هردو همسایه و همه همسایه ها به این توصیه عمل کنند و رابطه ای عاطفی توأم با گذشت و مهربانی نسبت به یکدیگر داشته باشند ، زندگی برای همه آنها شیرین خواهد شد و برکات دنیایی فراوانی به همراه خواهد داشت ، ضمن آنکه اجر اخروی آن نیز در جای خود محفوظ خواهد بود .(برگرفته از کتاب پیام مولا از بستر شهادت استاد مصباح ص 174)

اما در مورد سوالی که مطرح شد، نظر من اینه که درسته رعایت حقوق و حفظ حرمت همسایه در حد

بالایی سفارش شده، ولی اینطور نیست که در برابر هر آزاری از همسایه سکوت کنیم، چرا که خود ما

هم حقوقی داریم که ملزم به حفظ اونها هستیم.

در نتیجه در مراحل اول صبر و خویشتن داری، ولی اگر ادامه پیدا کردم ملزم هستیم که به او تذکر بدیم

و آگاهش کنیم.

داستانی نقل شده با این مضمون :

امام باقر(ع) فرمود: شخصی از آزار همسایهاش نزد رسول خدا(ص) شكایت كرد حضرت او را امر به

صبر نمود بار دیگر نیز به شكایت آمد حضرت باز هم او را به خویشتن داری دعوت كرد بارسوم آمد و

شكایت خود را تكرار نمود پیامبر فرمود: چون روز جمعه شود زمانی كه مردم برای نماز جمعه میروند

اثاثیهات را از منزل خارج كن و برسر راه مردم بیاور چون از تو علت اینكار را جویا شدند ماجرای خود را

برای آنان بازگو كن آن شخص به دستور پیامبر(ص) عمل كرد چون ساعتی گذشت همسایهای كه

آزارش میداد سراسیمه نزد او آمده از او خواست اثاثیهاش را به منزل باز گرداند و گفت با خداوند عهد

میكنم كه دیگر تو را نیازارم.

پایگاه مقاومت وامورفرهنگی شرکت آبفاراستان اردبیل